Kinezjofobia czyli trauma ruchu, czy tak różna od zwykłej traumy
Fobie to groźny przeciwnik każdego z nas w życiu codziennym. W pracy fizjoterapeuty czy ortopedy są rzadko brane pod uwagę. Kinezjofobia to trauma, w której występuje obawa przed wykonywaniem konkretnego ruchu lub czynności. Związana jest z epizodem bólowym lub urazem, który Twoja psychika zapamiętała i obecnie wzbudza przerażenie na samą myśl. Ten typ fobii stoi bardzo niedaleko od takich jak np. strach przed jazdą samochodem po poważnym wypadku komunikacyjnym. Lęk w kinezjofobii może mieć charakter ogólny lub dotyczyć konkretnej części ciała lub sfery aktywności człowieka.
Przykładów można tu mnożyć, jednak żeby złapać kontekst wymieńmy najczęstsze:
- obawa przed schylaniem się/podnoszeniem ciężkich przedmiotów po wielokrotnych epizdodach rwy kulszowej
- obawa przed bieganiem, skokami i powrotem do gry po rekonstrukcji więzadła czy skręceniu kostki
- przerażenie na myśl o ruchu odwiedzenia ręki po zwichnięciu barku
Emocje i ich konsekwencje
Trauma/uraz, której wynikiem jest fobia często nacechowana jest emocjonalnie, np. długi i intensywny okres bólu, długie wykluczenie z normalnego funkcjonowania, uczucie potwornego bólu w momencie urazu czy w długi czas powrotu do treningów.
Jakie konsekwencje funkcjonalne niesie za sobą kinezjofobia
- Zesztywnienie stawowe i ograniczenie mobilności
- Zrosty pooperacyjne/pourazowe
- Funkcjonalna niestabilność stawu lub segmentu kręgosłupa
- Brak progresji w leczeniu
- Brak redukcji bólu i obrzęku
Taki problem jest jak samo napędzające się koło:
Obawa 
brak obciążenia atrofia mięśni osłabienie stabilizacji ograniczenie ruchomości zesztywnienie tkanek więcej bólu jeszcze większa obawa... 
A więc z tą fobią należy walczyć jak najszybciej – my fizjoterapeuci, psycholodzy i lekarze mamy do tego narzędzia
Podatność na kinezjofobię
Kto jest podatny na traumę ruchu
- Osoby o wysokiej wrażliwości, łatwości do wiązania emocjonalnego z czynnością –
- Pacjenci, u których rehabilitacja zakończyła się na poziomie terapii manualnej – uraz nigdy nie został przetorowany ruchowo i nie wypracowana została tolerancja na obciążenie w konkretnym aspekcie np. dynamiczne zwroty kierunków u piłkarzy – pacjenci z niewprowadzonymi kompensacjami pourazowymi (za równo świadomymi jak i nieświadomymi)
- Osoby dotknięte kilkukrotnym urazem/bólem w tym samym obszarze (np w wyniku niewyprowadzonych kompensacji
) - Osoby nadmiernie przejmujące się/skupiające się na swoim problemie lub przykładające nadzwyczajną wagę do urazu
- Osoby z już występującymi fobiami na innym tle
Kinezjofobia może być wzmocniona lub stworzona przez wewnętrzne przekonania poprzez lub bańkę społeczną.
Jak pracować z fobią ruchu?
- Fizjoterapia – przede wszystkim wyeliminowanie czynnika sprawczego. Pełne wyprowadzenie kompensacji ruchowych, torowanie ruchu i wyrabianie tolerancji obciążenia tkanek jest tutaj niezbędne. Jak to zrobić?
Poprzez odpowiedni trening stopniowo wystawiający pacjenta na wrażliwe ruchy jednocześnie wzmacniając w pacjencie poczucie kontroli tego ruchu. Jeżeli problem pochodzi z napięcia mięśniowego lub jakiejś dysfunkcji – należy ją wyeliminować. - Psychoterapia i psychiatria – tu jest wspomaganiem(ale nie zawsze!). Jeżeli pacjent nie wypracuje kontroli nerwowo-mięśniowej w danym ruchu – dojdzie do powtórnego urazu a trauma się pogłębi. Czasem jednak trauma jest dominującą i żeby móc przeprowadzić odpowiednią rehabilitację najpierw potrzebna jest praca psychoterapeuty/farmakologia, która pozwoli na przełamanie pacjenta do ruchu.
Psychoterapia jest również dominującym aspektem kinezjofobii jeżeli pacjent jest w pełni wyprowadzony ale jednak np. boi się powrotu na boisko. - Ortopedia i leczenie operacyjne – tak… Jeżeli trauma nie jest sama w sobie traumą a jest spowodowana brakiem więzadła lub jakimś uszkodzeniem – traumy się nie pozbędziemy powyższymi metodami. Wtedy do akcji wchodzi ortopeda z zabiegiem, dzięki któremu można w pełni wyprowadzić pacjenta z fobii i przywrócić pełną sprawność. Fobia więc nie musi być nadrzędna, może być też wtórna do uszkodzenia.
Temat fobii (nie tylko kinezjofobii) jest bardzo rozległy, jednak niezmiernie ważny i dotyka dużą część pacjentów. Jej długofalowe konsekwencje potrafią być zatrważająco poważne.
Pamiętajmy więc o emocjach!
Pozdro
Kuba
Stacja Fizjoterapia
